Darwinizm i marksizm cz. 1

Jeżeli współczesne życie umysłowe rozłożymy na jego główne kierunki, to zauważymy w nim przede wszystkim dwa wybitne prądy krótko i treściwie określane nazwą ewolucjonizmu i społecznej demokracji. Nauka o naturalnym rozwoju świata i człowieka, teoria ewolucji, oddziałała nie tylko na naukowe metody, lecz wywołała przewrót w oświacie narodów. Z drugiej strony wszczął się równocześnie ruch socjalny, który początkowo opanował wyłącznie robotniczą klasę, z wolna jednak przeniknął do wszystkich warstw społecznych i zmusił rządy do zajęcia praktycznego stanowiska wobec zagadnień współczesnych. Gdybyśmy chcieli owe panujące kierunki umysłowe, teorie ewolucyjną i demokratyczno-społeczną nazwać od imienia twórców, można by je w ściślejszym znaczeniu nazwać darwinizmem i marksizmem. Z tych systemów rozumowych w istocie wynika ów nowoczesny pogląd, który wszelkie teoretyczne wyobrażenia, moralne wartości i polityczne urządzenia mierzy łokciem historycznej i społecznej krytyki. Stąd też wiek nasz znajduje się w fazie teoretycznej i praktycznej rewolucji, wciąż się wzmagającej, ogarniającej coraz szersze koła i nie wahającej się burzyć na pozór najsilniej ugruntowanych dogmatów przekazanych przez tradycję.